نشست تخصصی علوم شناختی با ارائه دکتر مقامی در تاریخ ۲۸ آبان ۱۴۰۴ و با حضور متخصصانی از دانشگاههای امیرکبیر، تربیت مدرس، شهید بهشتی و مالکاشتر در پردیس میکروالکترونیک و فوتونیک ایران برگزار شد.
در آغاز نشست، معاونت پژوهشی پردیس به معرفی مجموعه و ارائه گزارشی از عملکرد سهسال اخیر پرداخت. سپس دکتر مقامی سخنرانی تخصصی خود را در حوزه علوم شناختی ارائه کرد؛ حوزهای میانرشتهای و آیندهمحور که نقشی کلیدی در پزشکی، آموزش، علوم داده، اقتصاد و ارتقای کیفیت زندگی انسان دارد.
محورهای اصلی سخنرانی
- معرفی و تاریخچه علوم شناختی و بیان کاربردهای آن
- مرور پیشرفتهای حوزه با تمرکز ویژه بر پزشکی و فناوریهای تشخیصی
- معرفی BCI و فناوریهای قابل کاشت بدن
- بررسی آینده علوم شناختی با تأکید بر چیپهای نورومورفیک
فناوریها و روشهای تشخیص و درمان
در بخش نخست، فناوریهای مرتبط با تشخیص و درمان اختلالاتی همچون روانپریشی و اختلالات خواب تشریح شد. از جمله ابزارهای مورد استفاده میتوان به سیستمهای ثبت الکتروفیزیولوژی، سامانههای مانیتورینگ اختلالات مغزی، ابزارهای تشخیص اختلالات شناختی و فناوری FMRI اشاره کرد. همچنین کاربردهای مهم فناوری Eye Tracking در مدیریت اختلالاتی مانند ADHD مورد بررسی قرار گرفت.
میکروالکترونیک عصبی و سامانههای قابل کاشت
دکتر مقامی در ادامه به معرفی سامانههای قابل کاشت پرداخت؛ سامانههایی شامل گیرنده و فرستنده که بهعنوان «داروی الکتریکی» توانایی بازگرداندن عملکرد طبیعی بافت عصبی یا ارتقای توان شناختی را دارند.
در طراحی این مدارات، ملاحظاتی همچون زیستسازگاری، وزن کم، حجم پایین، عمر عملکردی بالا و ارتباط بیسیم اهمیت زیادی دارند. وی همچنین بر نقش همکاری تنگاتنگ با متخصصان پزشکی تأکید کرد.
BCI – رابط مغز و کامپیوتر
رابط مغز و کامپیوتر (BCI) سامانهای است که ورودی آن دادههای مغزی و خروجی آن دادههای پردازششده است. اجزای این سیستم شامل ادوات ثبت و تحریک، مدارات الکترونیکی، ارتباطات باسیم/بیسیم و الگوریتمهای پردازش سیگنال است.
دلایل توسعه BCI:
- نیاز به ابزارهای نوین خواندن و نوشتن دادههای مغزی
- کاهش هزینههای تشخیص و درمان
- توسعه ابزارهای جدید تعامل با مغز
در ادامه، ساختار پروژه ملی DBS با مشارکت بیش از ۴۲ پژوهشگر معرفی شد که شامل ۱۰ زیرپروژه در حوزههایی مانند ساخت الکترود، مدارات ثبت، پردازنده، باتری و ارتباطات بیسیم است.
چیپهای نورومورفیک و آینده پردازش عصبی
در بخش پایانی ارائه، ویژگیها و کاربردهای چیپهای نورومورفیک بررسی شد. این چیپها با الهام از ساختار مغز، پردازش موازی و توان مصرفی پایین را ممکن میسازند و در حوزههایی مانند خودروهای خودران و پزشکی کاربرد دارند.
اگرچه سطح بلوغ فناوری نورومورفیک هنوز کمتر از فناوریهای میکروالکترونیک کلاسیک است، اما آینده بسیار امیدبخشی برای آن پیشبینی میشود.
خلاصه خبر
نشست تخصصی علوم شناختی با ارائه دکتر مقامی و با حضور متخصصان دانشگاههای برجسته کشور در پردیس میکروالکترونیک و فوتونیک ایران برگزار شد. در این نشست موضوعاتی نظیر BCI، فناوریهای قابل کاشت، تصویربرداری مغزی، تحریک عصبی و چیپهای نورومورفیک تشریح شد و شرکتکنندگان در پایان از دستاوردهای پردیس بازدید کردند.
